Kruisbestuiving

‘Er zijn wel degelijk digitale documentaires in de maak!’, mailde Nathalie Faber een paar weken geleden toen op deze plaats het tegenovergestelde werd beweerd. Samen met Carolien Euser runt Faber Cut-n-Paste, een mediabedrijfje dat zich specialiseert in projecten waarin de grenzen tussen radio, mobiele telefoon en internet worden doorbroken. LoveControl heet de jongste van deze cross-media producties. Afgelopen zomer lieten vier dertigers hun telefoon aftappen. Hun gesprekken over relaties zijn online te beluisteren. Een compilatie wordt zondagavond uitgezonden op Radio 4.

Ook freelance journalist Martijn de Waal gelooft in kruisbestuiving tussen internet en radio. In zeven weken reist hij met radiomaker Chris Bajema van Hong Kong naar Beijing. Vanaf komende dinsdag doen de twee wekenlijks verslag van hun tocht in het radio-programma De Ochtenden. Nu al zijn hun belevenissen te volgen op zevenwekeninchina.nl.

Het digitale reisverslag is ontworpen door Submarine, een multimediabureau met ervaring in het interactief vertellen van verhalen. Het is ook verantwoordelijk voor De Amerikaan die ik nooit geweest ben, een productie waarin schrijver Chris Keulemans probeert de Amerikaanse popcultuur tussen 1961 en 1995 te vangen in woord, beeld en geluid. Uiteindelijk moet zijn zoektocht uitmonden in een roman. Met de prachtige website is het experiment al geslaagd. Artistiek tenminste. Want of uitgevers blij zijn met dit soort monsterprojecten, is de vraag.

Radio op bestelling

Wie heeft toch verzonnen dat elektronische wekkers zo’n vreselijk irritant geluid moeten maken? Wel of niet wakker worden is een kwestie van volume, zou je denken. Gelukkig is er de wekkerradio. Behalve voor wie graag wakker wordt met Radio 1. De irritatie van de slechte ontvangst van de zender doet niet onder voor het pwep, pwep, pwep van voorheen.

Komt door het extreem warme weer van afgelopen zomer, schrijft het Agentschap Telecom van het ministerie van Economische Zaken op zijn website. Dat gelooft natuurlijk niemand. Het komt door de nieuwe zenderverdeling. Hulde aan minister Brinkhorst, die beloofde er iets aan te doen en woord hield: er worden steunzenders geplaatst om een eind te maken aan de storingen.

Helaas kan het nog wel even duren voor alle radiomasten op hun plek staan. Tot die tijd biedt internet soelaas. Vrijwel alle radioprogramma’s zijn online te beluisteren, dus ook het Radio 1 Journaal. Surfen en luisteren gaan heel goed samen. Daarom vormt het web met radio een veel beter duo dan met televisie.

Dat dacht ook Planet Internet. Sinds kort biedt de provider radio on demand. Bezoekers selecteren audiofragmenten van het ANP en maken hun eigen nieuwsbulletin. Misschien wordt het een succes, misschien niet. Geschreven nieuws is er genoeg op het web en luisteren kost meer tijd dan lezen. Het laatste laat zich weer prima combineren met het luisteren naar muziek. Zowel nieuws- als muziekzenders zijn te beluisteren via het sympathieke V-Radio.

Onze Lieve Heer op aarde

Hoezo geseculariseerd? Twintig eeuwen beschaving en het nieuws wordt nog immer beheersd van hogerhand. Vroeger bestreden de schriftgeleerden elkaar te vuur en te zwaard over de vraag hoeveel engelen er passen op de punt van een naald. Anno 2003 zijn de vragen ingewikkelder. Is het AIDS-virus klein genoeg om door latex heen te kunnen kruipen? En hoe verhoudt zich de herenliefde tot de liefde voor God?

Ondertussen houdt de hele wereld de adem in: haalt de paus het eind van de dag? De RKK zag het gat in de markt en begon een sms-dienst. Voor een kwart euro per bericht blijf je op de hoogte van de gezondheidstoestand van de plaatsvervanger van Onze Lieve Heer op aarde. Wie naar goed katholiek gebruik voor een dubbeltje op de eerste rang wil zitten in het hiernamaals, neemt in plaats daarvan een e-mailadres eindigend op herejezus.nl. Gratis.

Wie wint BB 2003?

Duh! Big Brother is zó passé. Dat was in de tijd dat Endemol nog wel wist wat het publiek wil zien. Toch worden zaterdagavond in Paradiso in Amsterdam de Big Brother Awards uitgereikt. Niet aan exhibitionisten die zich vrijwillig prostitueren op tv, maar aan personen en instellingen die uitblinken in het schenden van de privacy.

Grote kanshebber voor een bokaal: minister Piet Hein Donner. Voor de gedistingeerde staatsman is zelfs een unieke dubbele nominatie in het leven geroepen ‘om recht te doen aan de stroom van voorstellen, suggesties en ideeën van Minister Donner die de privacy schenden en de controle over burgers vergroten.’ Zo weigert de minister van Justitie cijfers te verstrekken over het aantal afgetapte telefoongesprekken en is hij verantwoordelijk voor de invoering van de algemene identificatieplicht.

Maar ook verruimde Donner de bevoegdheden van de politie om databanken aan te leggen met gegevens over onverdachte personen. Bijvoorbeeld gegevens over surfgedrag. En daar houden internetters niet van, getuige de uitslag van een peiling van Webwereld.

Nog iets waaraan de online-gemeenschap een broertje dood heeft: spam. Niet verwonderlijk dat ook Martijn Bevelander is genomineerd. Deze 23-jarige Dagobert Duck van de dotcom wordt tot ver over de grenzen verdacht van het op grote schaal versturen van ongewenste e-mail.

Ook KPN (doorverkopen van geheime nummers), openbaar vervoersconsortium Translink (plannen voor OV Chipkaart) en de IND (bewaren e-mail werknemers) komen voor een award in aanmerking. De winnaar kan rekenen op internationale faam, want de Big Brother Awards zijn al net zo’n grensoverschrijdend succes als het tv-programma.

500 tekens

‘Schrijven is stratenmaken: op je knieën liggen en achteruit kruipen’, schreef Harry Mulisch. En of het nog niet moeilijk genoeg is, zijn er schrijvers die zichzelf beperkingen opleggen. Voor de lol. Zij dwingen zichzelf bijvoorbeeld tot het schrijven van een lipogram, een tekst waarin een of meerdere letters zijn verboden. Zo zijn er hele boeken geschreven zonder gebruik te maken van de letter e.

Ook Dimitri Antonissen maakt het zichzelf moeilijk. Onder het pseudoniem hijx500 schrijft deze Vlaming honderd verhalen over vrouwen. Elk van die verhalen is exact vijfhonderd leestekens lang. En die beperking doet niets af aan de leesbaarheid. Integendeel, het zijn juweeljes.

Dergelijke romans in een notendop, ook wel vignetten genoemd, zijn bij uitstek geschikt voor publicatie op het web. Dat Antonissen een weblog is begonnen, wekt dan ook geen verbazing. Wel verassend – om niet te zeggen: hoogst origineel – is de inhoud van Boekblog. Niet de verhalen zelf zijn er te vinden, maar verwijzingen naar tientallen andere weblogs, die allemaal plaats inruimden voor een werkje van vijfhonderd tekens.

Deze ‘literaire gastoptredens’ zijn ‘een opgestoken vinger naar de literaire tijdschriften’ legt Antonissen uit in een interview in weblogmagazine about:blank. ‘Ik profiteer van de bezoekers die de weblogs sowieso al hebben. En dat zijn vaak meer lezers dan een literair tijdschrift bereikt… Als ik met Boekblog ook maar een beetje kan aantonen dat je ook schrijver kan zijn zonder de bestaande structuren te gebruiken, ben ik een ongelooflijk tevreden mens.’ Hierboven een van de opgestoken vingers.

Historie en hyperlink

Hoe moet het toch verder met de multimediale geschiedschrijving? Aanvankelijk leefden bij menig historicus hoge verwachtingen. Vandaag de dag lijkt van dat enthousiasme maar weinig over. The Journal for MultiMedia History is nooit verder gekomen dan nummer 3 en ook de website van The center for history & new media blinkt niet uit in actualiteit: last updated april 2002.

Op het eerste gezicht hebben ook de Nederlandse pioniers de handdoek in de ring gegooid. Van het Postdoctoraal Opleidingsprogramma in de Historische Informatiekunde aan de universiteit van Leiden resteren slechts een handvol 404´s.

Maar gelukkig is er de Vereniging voor Geschiedenis en Informatica. Bestaat die? Ja, die bestaat en is springlevend. Vorige week werd de eerste VGI Innovatieprijs uitgereikt, een prijs bedoeld voor ‘de meest vernieuwende ICT-toepassing op het terrein van de geschiedenis’. Genomineerd waren onder meer Archeos, een website over archeologie voor leerlingen van 9-12 jaar, vooral bekend vanwege de subsite over de opgraving van een romeins schip in de Leidsche Rijn, en de Cultuurwijzer, een site waar een enorme berg culturele informatie op originele wijze bijeen is gebracht.

Maar de prijs ging naar de Schatkamer van Amsterdam, een tentoonstelling van het Amsterdamse Gemeentearchief waar bezoekers zichzelf kunnen rondleiden met een handcomputertje met daarin teksten, beelden en geluiden bij de voorwerpen in de collectie. Wie geen zin heeft om af te reizen naar de Amsteldijk, bezoekt de tentoonstelling virtueel.

Leuke opsteker natuurlijk, zo´n prijs, maar de vlag gaat pas echt in top, als de Schatkamer ook een World Summit Award voor e-Content and Creativity in de wacht sleept. De nominatie is in ieder geval binnen. En dat is niet niks, want de award is in het leven geroepen door niemand minder dan de president van Oostenrijk, de voorzitter van de Europese Commissie en – niet te vergeten – de president van Senegal. Dat de website van deze club het aanzien niet waard is, vergeven we ze dan maar.

Als het Gemeentearchief wint, treedt het in de voetsporen van twee eerdere Nederlandse initiatieven: de website Bosch Universe en de cd-rom Het Anne Frank Huis. Misschien komt het dus nog wel goed met het huwelijk tussen de historie en de hyperlink. Voorbeelden van geslaagde kinderen zijn welkom.

Dierenmanieren

Dat ze het goed doen in de politiek en op de beurs, was al bekend. Primate Programming Inc bewijst dat apen ook zeer geschikt zijn voor het ontwikkelen van software, het onderhouden van websites en het verzorgen van computertrainingen. De originaliteit van deze Russische site levert het bewijs.

Dassen kunnen daar nog heel wat van leren. De totale zinloosheid van die dieren is voornamelijk erg grappig. En die zwartwit gevlekte logge beesten in de wei? Die zijn ronduit gevaarlijk.

Langspeelfilms

‘Pap, die film met Jennifer Lopez is eindelijk binnen hoor.’ Pa kijkt beschaamd, de kijker begrijpt waarom hij moeders probeert over te halen tot de aanschaf van een snelle internet aansluiting. Video de deur uit, met breedband-internet pluk je de films zo van het web. In de reclame. In de praktijk is het downloaden van films nog een heel gedoe. Waarschijnlijk zal vader zijn dvd’tje gewoon gaat huren om de hoek.

Niet voor lang, voorspelt marktonderzoeker Forrester. In From Discs To Downloads belooft de trendwatcher de komende jaren gouden bergen aan aanbieders van video on-demand. We zullen zien. Op aanvraag films bekijken, is een belofte zo oud als het web zelf. Tot nog toe is ieder experiment mislukt.

Logisch. In maar weinig woonkamers zal het computerscherm zichtbaar zijn voor wie met een biertje en een zak chips onderuitgezakt op de bank hangt. En dat is ook al niet de gemoedstoestand waarin je zin hebt om aan de slag te gaan met de dvd-brander.

Onzin dus, films op internet? Nee. Alleen: Zoals je online geen boek gaat lezen, maar wel een weblog, zo bekijk je op het web geen langspeelfilms, maar wel korte. Een heel stel, waaronder de kanshebbers voor het Gouden Kalf voor de Beste Korte Film, is te vinden op de NPS-site De Korte Film Online. Uitermate geschikt voor lunchpauze of rsi-break. Wie toch op de bank wil hangen: kijk zondagavond naar de Avond van de korte film op Nederland 3. Of doe je ogen dicht en ervaar hoe rustgevend het is om enkel naar een film te luisteren.