Gelijmd verleden

Jan Romein wist het al in 1939: Meer kennis van het verleden maakt het beeld van de geschiedenis alleen maar onduidelijker. De oplossing voor dat ‘vergruisde beeld’ lag volgens hem in een theoretische benadering van het verleden. Het bewijs zou hij leveren in Op het breukvlak van twee eeuwen, een ‘integrale geschiedenis’ van Europa rond 1900. Helaas overleed de grote historicus voordat zijn magnum opus klaar was. En met het uit de mode raken van het marxisme verdween ook de aandacht voor zijn theoretische geschiedenis. Continue reading Gelijmd verleden

Information overload bestaat niet

Het is een ritueel. Je komt thuis van vakantie, zet de ramen open, neemt weer bezit van je eigen huis. En dan komt het moment waarop je gaat zitten om de stapel kranten door te bladeren. Wat is er gebeurd tijdens mijn afwezigheid? Wat heb ik gemist?

Zo ging het althans in de tijd voor internet. Sindsdien is het ritueel uitgebreid. Zo ergens tussen het inspecteren van de inhoud van de ijskast en het uitpakken van de koffers komt nu het moment waarop je de computer aanzet en wordt geconfronteerd met de schaduwkanten van de digitale revolutie. Die stapel kranten krijg je nog wel weg. En uiteindelijk zal het ook wel lukken het elektronische postvak op te schonen. Maar wat te doen met die meer dan duizend ongelezen berichten in je RSS-reader? In een klap is het onbezorgde vakantiegevoel vervlogen en voel je je bedolven onder een overweldigende vracht aan informatie.
Continue reading Information overload bestaat niet

Orde en chaos

“We adoreren de chaos omdat we ervan houden de orde te herstellen.” Of hij het echt zo heeft gezegd, weet ik niet, maar dit citaat van M.C. Escher vat mooi samen wat journalistiek tot zo’n leuk vak maakt: het terugbrengen van de oneindig complexe werkelijkheid tot een overzichtelijk verhaal. Of, uitgaande van nieuwerwetse opvattingen over de rol van de dienstbare journalist: het helder presenteren van een selectie van relevante online informatie. In beide gevallen is er een eenvoudig maar zeer doeltreffend middel om orde aan te brengen in de chaos: het lijstje.

Continue reading Orde en chaos

Tijdbalken

Mijn interesse voor zowel geschiedenis als computers gaat terug tot de middelbare school. Ik vond de geschiedenisles vooral leuk als het verleden systematisch werd gevisualiseerd. Met mijn leraar had ik het getroffen. De machtsstructuur tijdens de Opstand werd vertaald naar een blokdiagram, de huwelijkspolitiek van de Hollandse graven uitgebeeld in een stamboom en natuurlijk verscheen er iedere les wel een tijdbalk op het bord. Helaas pasten die tijdbalken in de regel net niet op een bladzijde van mijn schrift. Gelukkig was een oom in het bezit van een van de allereerste pc’s. Iedere week werkte ik bij hem op zolder mijn aantekeningen uit. Mijn tijdbalken werden groter en mooier, mijn proefwerkcijfers gingen zienderogen omhoog. Vandaar mijn zwak voor websites en cd-roms met een tijdbalk.

Continue reading Tijdbalken